Demir eksikliğini beslenmeyle desteklemek

Gebelikte kan hacmin artar, bebeğin de büyümek için demire ihtiyaç duyar. İyi kurulmuş bir sofra demir depolarını desteklemenin en doğal yolu; ama doktorunun önerdiği demir desteğinin yerini tutmaz, onu tamamlar.

Önce şunu bil: beslenme ilacın yerine geçmez

Sağlık Bakanlığı, kansızlığı olmayan gebelere de 16. haftadan itibaren demir desteği öneriyor; kansızlık saptanırsa doktorun tedaviyi kan değerlerine göre düzenliyor. Bu yazıdaki öneriler, bu desteğe ek olarak günlük beslenmeni güçlendirmek için. Demir ilacını kendi başına bırakma ya da dozunu değiştirme; doktorunun önerdiği şekilde kullan.

İki tür demir, iki farklı strateji

Besinlerdeki demir iki biçimde bulunur. Kırmızı et, tavuk ve balıktaki hem demir vücut tarafından daha kolay emilir. Kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler, pekmez, tam tahıllar ve demirle zenginleştirilmiş ürünlerdeki hem olmayan demirin emilimi ise daha düşüktür ve yanında ne yediğine göre değişir. Bu yüzden bitkisel kaynakları doğru eşlerle buluşturmak önemli.

Demir dostu bir sofra kurmak

• Kuru baklagil, yeşil yapraklı sebze ya da kuru meyve yediğin öğüne taze sebze ya da meyve gibi bir C vitamini kaynağı ekle.
• Fırsat buldukça bitkisel demir kaynaklarını az miktarda et, tavuk ya da balıkla aynı tabakta buluştur.
• Çay ve kahveyi yemekle birlikte değil, yemekten en az yarım saat sonra iç. Günlük toplam kafein 200 mg'ı aşmamalı.
• Demir ilacı kullanıyorsan ilaçtan yaklaşık 2 saat önce ve sonra çay, kahve, süt ürünleri ve yumurta tüketme.
• Süt ürünlerini bırakma; gebelikte kalsiyum için önemliler. Onları demirden zengin ana öğünle aynı anda değil, ara öğünde tüketmeyi dene.
• Kepek ağırlıklı ürünleri demirden zengin öğünle aynı anda çok fazla tüketme; lif ihtiyacını gün içine yay.

Örnek bir gün

• Kahvaltı: iyi pişmiş yumurta, bol biber, ekmek ve bir mandalina. Çayını kahvaltıdan en az yarım saat sonra iç.
• Öğle: üzerine limon sıktığın mercimek çorbası ve kıymalı ıspanak ya da pazı yemeği.
• Ara öğün: birkaç kuru kayısı, bir avuç fındık ya da badem ve taze bir meyve.
• Akşam: iyice pişmiş kırmızı et, tavuk ya da balık; yanında bulgur pilavı ve brokoli ya da biberli salata.
• Gece: bir kâse yoğurt ya da bir bardak süt; böylece kalsiyumu demirden zengin öğünlerden ayrı almış olursun.

Dikkat etmen gerekenler

• Ciğer demirden zengindir, ama çok fazla A vitamini içerdiği için gebelikte önerilmez.
• Eti, tavuğu ve yumurtayı iyice pişir; balığı cıvası düşük türlerden seç ve iyice pişirerek ye.
• Pekmez ve kuru meyvede demir var, ama pekmezin temel bileşeni şekerdir. Gebelik şekerin varsa miktarını doktorun ya da diyetisyeninle belirle.
• Vejetaryen ya da vegan besleniyorsan Sağlık Bakanlığı'nın demir desteğini mutlaka kullan ve beslenmeni doktorun ya da bir diyetisyenle birlikte planla.
• Demir ilacı kabızlık yapabilir; lifli besinleri ve suyu artır, her gün yürü.

“Beslenme demir desteğinin yerini tutmaz, ama onu en iyi şekilde tamamlar.”

Aşırı yorgunluk, nefes nefese kalma, çarpıntı, solukluk ya da baş dönmesi kansızlık belirtisi olabilir; bir sonraki kontrolünü beklemeden doktoruna söyle. Dinlenirken de geçmeyen nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da bayılacak gibi olma durumunda beklemeden acile başvur.