Bebek hareketlerini ne sıklıkla hissetmeliyim?
28. haftadan sonra 2 saatte 10 hareket normal kabul edilir. Her bebeğin kendi düzeni vardır; bebeğinin uyku ve hareketli saatlerini tanımaya çalış. Bebeğinin hareketlerinde azalma ya da alışılmış hareket düzeninde değişiklik fark edersen, tekme sayımı yapmayı ya da 10 harekete ulaşmayı beklemeden hemen doğum acil servisine başvur. Evde Doppler cihazıyla kalp sesi dinlemek güvenilir değildir.
Tekmeler ne zaman başlar?
İlk hareketler çoğunlukla 16–24. haftalar arasında, hafif bir kıpırdanma ya da dalgalanma gibi hissedilir. İlk gebelikte genellikle 20. haftadan sonra, sonraki gebeliklerde daha erken fark edilir. 20. haftayı geçtiğin hâlde hiç hareket hissetmediysen doktoruna söyle.
Bulantıyı hafifletmek için ne yapabilirim?
Kraker gibi hafif yiyecekler yardımcı olur. Küçük, sık öğünler ve zencefil çayı dene. B6 vitamini gibi seçenekleri ve uygun dozu doktoruna sor.
Hangi tarafa yatmam en iyisi?
28. haftadan sonra uykuya yan yatarak dal; sağ ya da sol yan olabilir, birçok doktor sol yanı tercih eder. Sırt üstü yatmak büyük damarlara baskı yaparak bebeğe giden kan akışını azaltabilir. Gece sırt üstü uyandıysan endişelenme, yan dönüp uyumaya devam et. Bacaklarının arasına ve karnının altına yastık koymak rahatlatır.
Hamilelikte kanama ya da lekelenme normal mi?
Erken gebelikte hafif lekelenme görülebilir (örneğin tutunma sırasında ya da ilişkiden sonra), ama her kanamayı doktoruna bildir; düşük, dış gebelik ya da plasenta sorunlarının işareti de olabilir. Kanamaya şiddetli karın ağrısı, omuz ağrısı, baş dönmesi ya da bayılma eşlik ediyorsa veya ped kısa sürede doluyorsa hemen 112'yi ara.
Bel ve sırt ağrısı için ne yapabilirim?
Bel ağrısı gebelikte çok sık görülür; hormonlar eklem bağlarını gevşetir. Düz ayakkabı giy, ağır kaldırma, eğilirken dizlerini bük, otururken belini destekle. Gebelik yogası, yüzme, hafif egzersiz, ılık duş ve masaj rahatlatabilir. Ağrıya ateş, kanama, idrarda yanma ya da düzenli sancı eşlik ediyorsa veya bacaklarında his kaybı olursa hemen doktoruna başvur.
Bacak kramplarına ne iyi gelir?
Bacak krampları özellikle gebeliğin ikinci yarısında sık görülür. Gün içinde hafif egzersiz yap: ayağını 30 kez yukarı aşağı esnet, bileğini her iki yöne 8 kez çevir; kramp anında parmaklarını kendine doğru çekip kası ov. Magnezyum gibi takviyeleri doktoruna danışmadan kullanma. Baldırda kızarıklık, sıcaklık ya da tek taraflı şişlik varsa hemen doktoruna başvur.
Kusma ne zaman tehlikeli olur?
Bulantı ve kusma çoğunlukla 16–20. haftalarda azalır; hafif-orta düzeyde olduğunda bebeğe zarar vermez. 24 saattir hiçbir şey tutamıyorsan, idrarın çok koyuysa ya da 8 saattir idrara çıkmadıysan, ayağa kalkınca bayılacak gibi oluyorsan, kilo veriyorsan ya da kan kusuyorsan beklemeden doktoruna başvur. Bu, tedavi gerektiren aşırı kusma (hiperemezis) olabilir; gebelikte kullanılabilen ilaçlar var.
Mide yanması ve reflüye ne iyi gelir?
Az ve sık ye, yatmadan yaklaşık 3 saat önce yemeyi bitir, yemekten sonra hemen uzanma; yatarken başını ve omuzlarını biraz yükselt. Baharatlı ve yağlı yiyecekler, gazlı içecekler ve kafein şikâyeti artırabilir. Mide ilacı (antasit) kullanacaksan eczacına ya da doktoruna gebe olduğunu söyle ve demir ya da folik asitle arasına 2 saat koy. Geçmeyen mide yanmasına baş ağrısı ya da kaburga altında ağrı eşlik ederse hemen doktoruna başvur.
Kabızlık için ne yapabilirim?
Kabızlık gebelikte sık görülür; hormonlar bağırsakları yavaşlatır, demir hapları da kabızlık yapabilir. Sebze, meyve, tam tahıllı ekmek ve kuru baklagil gibi lifli besinleri artır, bol su iç ve her gün yürü. Kabızlık sürerse müshil ya da bitkisel ürün kullanmadan önce doktoruna danış; demirden kaynaklanıyorsa başka bir demir ilacı önerebilir.
Ayaklarımın şişmesi normal mi?
Özellikle son aylarda ve gün sonunda ayak ve bileklerde hafif şişlik normaldir. Uzun süre ayakta kalma, rahat ayakkabı giy, fırsat buldukça ayaklarını yükselt, ayak bileği egzersizleri yap. Yüzde, ellerde ya da ayaklarda ani şişlik, şiddetli baş ağrısı veya görme bozukluğu preeklampsi belirtisi olabilir; tek bacakta ağrılı şişlik ise pıhtıya işaret edebilir. Böyle bir durumda hemen doktoruna başvur.
Baş ağrısı ne zaman tehlikeli?
Baş ağrısı özellikle ilk aylarda sık görülür ve çoğu zaman zararsızdır; bol sıvı, dinlenme ve düzenli uyku iyi gelir. Ama 20. haftadan sonra şiddetli ya da geçmeyen baş ağrısı, görmede bulanıklık veya ışık çakmaları, kaburgaların hemen altında ağrı, kusma ya da yüzde, ellerde ani şişlik preeklampsi belirtisi olabilir. Bunlardan biri varsa hemen doktoruna ya da hastaneye başvur.
Preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) belirtileri nelerdir?
Preeklampsi, genellikle 20. haftadan sonra görülen, yüksek tansiyon ve idrarda proteinle seyreden ciddi bir durumdur. Başta belirti vermeyebilir; bu yüzden kontrollerde tansiyon ve idrar bakılır. Şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu, kaburgaların altında ağrı, kusma ya da yüz, el ve ayaklarda ani şişlik olursa hemen doktoruna başvur. Nöbet geçirme gibi acil bir durumda 112'yi ara.
Uykusuzluk ve yorgunlukla nasıl başa çıkabilirim?
Yorgunluk özellikle ilk ve son üç ayda sık görülür. Düzenli uyku saatleri, gün içinde hafif egzersiz ve akşamları kafeini azaltmak uykunu kolaylaştırabilir. Son aylarda yan yatıp bacaklarının arasına bir yastık koymak rahatlatır. Aşırı yorgunluk kansızlık belirtisi de olabilir; kontrolde doktoruna söyle.
Hangi durumlarda hemen doktora ya da acile gitmeliyim?
Şu durumlarda beklemeden doktoruna ya da hastaneye başvur: vajinal kanama, su gelmesi, bebek hareketlerinde azalma, şiddetli karın ya da baş ağrısı, görme bulanıklığı, yüzde, ellerde ya da ayaklarda ani şişlik, 38°C ve üzeri ateş, nefes darlığı, geçmeyen kusma ya da nedeni açıklanamayan kaşıntı. Nöbet, bayılma ya da yoğun kanama gibi acil durumlarda 112'yi ara.
Karın ve kasık ağrısı normal mi?
Rahim büyüdükçe bağların gerilmesi, kabızlık ya da gaz hafif kasık ağrısı ve kramp yapabilir; dinlenince ya da pozisyon değiştirince geçen hafif ağrı genellikle zararsızdır. Ağrıya kanama, düzenli kasılma, bel ağrısı, sıvı gelmesi, ateş ya da idrarda yanma eşlik ediyorsa veya ağrı şiddetliyse ya da 30–60 dakika dinlenince geçmiyorsa hemen doktoruna başvur.
Hemoroid (basur) olursa ne yapmalıyım?
Hemoroid gebelikte sık görülür ve çoğunlukla kabızlıkla ilişkilidir. Lifli beslen, bol su iç, ıkınmaktan kaçın ve uzun süre ayakta ya da oturur kalma. Önce ılık su ile oturma banyosu, ardından soğuk kompres şikâyetleri hafifletebilir. Krem ya da fitil kullanmadan önce doktoruna veya eczacına danış.
Sık idrara çıkmak normal mi?
Evet, sık idrara çıkmak hem ilk aylarda hem de bebeğin başı mesaneye bastırdığı son aylarda normaldir. Gün içinde bol su iç, akşam saatlerinde sıvıyı biraz azalt. İdrar yaparken yanma ya da acı varsa veya idrarında kan görürsen idrar yolu enfeksiyonu olabilir; 24 saat içinde doktoruna başvur.
Kaşıntı neden olur, ne zaman önemlidir?
Cildin gerilmesi ve hormonlar hafif kaşıntı yapabilir. Ancak avuç içi ve ayak tabanlarında olan, geceleri artan ya da uykunu kaçıran kaşıntı, gebeliğe özgü bir karaciğer sorunu olan gebelik kolestazının belirtisi olabilir ve tedavi gerektirir. Böyle bir kaşıntın varsa vakit kaybetmeden doktoruna başvur.
Hangi akıntı normal, hangisi değil?
Gebelikte akıntının artması normaldir; sağlıklı akıntı ince, şeffaf ya da süt beyazıdır ve kötü kokmaz. Kötü kokulu, yeşil-sarı ya da lor kıvamında akıntı, kaşıntı, yanma veya idrarda acıma varsa doktoruna başvur; bazı mantar ilaçları gebelikte uygun değildir. Kanlı akıntı ya da sürekli sulu sızıntı (su gelmesi olabilir) varsa beklemeden hastaneye git.
Meyu bir bilgi ve takip aracıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerini tutmaz.