İlk 40 gün: emzirme için pratik tavsiyeler

Lohusalığın ilk 40 günü hem senin hem bebeğin için bir öğrenme dönemi. Emzirme bazı anne ve bebeklerde hemen oturur, bazılarında zaman alır; ama annelerin neredeyse tamamı bebeğine yetecek kadar süt üretebilir.

İlk saat ve ağız sütü

Doğumdan hemen sonra bebeğini çıplak teniyle göğsüne almak (ten tene temas) onu sıcak ve sakin tutar, nefesini düzenlemesine yardım eder ve ilk emzirme için iyi bir başlangıçtır. Dünya Sağlık Örgütü emzirmeye doğumdan sonraki ilk saat içinde başlanmasını öneriyor. Sezaryenle doğumda da ten tene temas çoğu zaman mümkündür.

İlk günlerde gelen koyu, altın sarısı süte ağız sütü (kolostrum) denir. Çok yoğun bir besin olduğu için bebeğin her beslenmede yalnızca bir çay kaşığı kadar alır ve bu ona yeter. Sütün genellikle doğumdan 2–4 gün sonra artar; memelerinin dolgunlaştığını hissedebilirsin.

Ne sıklıkla emzirmelisin?

İlk haftalarda bebeğini o istedikçe ve istediği kadar emzir. Kabaca, 24 saatte en az 8–12 kez, hatta daha sık emmesi beklenir; ilk günlerde 1–3 saatte bir isteyebilir. Huzursuzlanma, yumruğunu emme, mırıldanma, başını çevirip ağzını açma gibi açlık işaretlerini erken yakalamaya çalış; ağlayan bir bebeği emzirmek daha zordur. Gece emzirmeleri de önemli, çünkü süt yapımını destekleyen prolaktin hormonu geceleri daha çok salgılanır.

İyi kavrama nasıl anlaşılır?

• Bebeğin başı ve gövdesi aynı hizada, yüzü memene dönük olsun.
• Memeni bebeğe doğru eğme, bebeği memeye getir; burnu meme ucunun hizasında olsun ki ağzını geniş açsın.
• Çenesi memene değsin, alt dudağı dışa dönük olsun; meme ucunun etrafındaki koyu alanın (areola) daha çoğu üst dudağının üstünde görünsün.
• İlk birkaç güçlü emişten sonra ağrı hissetmemelisin.
• Hızlı emişler, ara sıra duraklamalarla uzun ve ritmik emme ile yutkunmaya dönüşür.

Her emzirmede meme ucun ağrıyorsa, çatlıyor ya da kanıyorsa bu genellikle kavramayla ilgilidir. Emzirmeyi bırakma; ebenden, emzirme danışmanından ya da doktorundan erkenden yardım iste.

Bebeğin yeterince süt alıyor mu?

• İlk 48 saatte 2–3 ıslak bez olağandır; 5. günden itibaren 24 saatte en az 6 ağır ıslak bez beklenir.
• Emzirmeden sonra bebeğin çoğunlukla sakin ve doymuş görünür, memelerin yumuşar.
• İlk 3–4 günde doğum kilosundan biraz kaybetmesi normaldir; çoğu bebek yaklaşık 2 haftada doğum kilosuna döner.

Emzirme yerleşene kadar biberonla mama ya da emzik vermek süt üretimini azaltabilir. Bebeğinin ek besine ihtiyacı olup olmadığına sağlık ekibinle birlikte karar ver. Dünya Sağlık Örgütü ilk 6 ay yalnızca anne sütü verilmesini öneriyor.

“Emzirme ikinizin birlikte öğrendiği bir beceri; yardım istemek de bu öğrenmenin bir parçası.”

Kendine bak, gerektiğinde yardım iste

Dinlenmeye fırsat yarat, ev işlerinde yardım iste. Alkol ve sigara süt üretimini olumsuz etkileyebilir. Kullanacağın her ilacı, emzirdiğini söyleyerek doktoruna ya da eczacına sor. Gebelikte başlanan D vitamini ve demir desteği doğumdan sonra da bir süre devam ediyor; ne kadar süreceğini doktorunla netleştir. Şu durumlarda ise yardım istemeyi erteleme:

• Memende kızarık, sıcak ve ağrılı bir bölge ya da sertlik varsa, ateş ve titreme gibi grip benzeri belirtiler eşlik ediyorsa mastit olabilir. Emzirmeyi sürdür; 12–24 saatte düzelmezse doktoruna başvur.
• Bebeğin beklenenden az ıslak bez yapıyorsa, emmek istemiyorsa ya da kilo almıyorsa ebene ya da doktoruna danış.
• Bebeğinin cildi ya da gözlerinin akı sararıyorsa doktoruna başvur. Sarılık ilk 24 saatte başladıysa ya da sarılıkla birlikte bebeğin çok uykuluysa, uyandırmakta zorlanıyorsan, beslenmiyorsa, ateşi 38°C ve üzerinde ya da 36°C ve altındaysa veya nefes almakta zorlanıyorsa hemen 112'yi ara ya da acile git.